Szlachetne Zdrowie

co w numerze

Spis treści numeru:

Targ zdrowotny

8 - Ciekawostki

Aplikacje stymulujące funkcje poznawcze i pamięć

Aktywni na co dzień

14 - Sposób na aktywność

Skuteczna kalistenika, czyli ćwiczenia z własną masą ciała – poleca Marzena Kociuba, fizjoterapeutka

Skuteczna kalistenika

Trening z własną masą ciała to coś więcej niż chwilowa moda. To solidna baza, która przygotowuje organizm do każdej innej formy ruchu – od biegania przez jazdę na rowerze aż po trening siłowy.

Trening z własną masą ciała, znany jako kalistenika, to jedna z najbardziej naturalnych i dostępnych form aktywności fizycznej. Odpowiednio prowadzony może poprawić siłę, wytrzymałość i zdrowie – niezależnie od wieku czy poziomu zaawansowania. Trening z własną masą ciała często bywa niedoceniany. Na pierwszy rzut oka wydaje się prosty, a nawet mało wymagający. W rzeczywistości może być niezwykle skuteczny – zarówno dla osób początkujących, jak i zaawansowanych. Jego podstawą jest wykorzystanie ciężaru własnego ciała oraz siły grawitacji jako oporu. Dzięki temu możliwe jest budowanie siły, poprawa kondycji i rozwój ogólnej sprawności bez konieczności sięgania po dodatkowe obciążenia. Co więcej, kalistenika daje ogromne możliwości modyfikacji – od lekkich ćwiczeń ogólnokondycyjnych po intensywne treningi siłowo-wytrzymałościowe. Można ją wykonywać praktycznie wszędzie: w domu, w parku, a nawet w podróży.

Jedną z największych zalet ćwiczeń z własną masą ciała jest ich uniwersalność. To aktywność dostępna dla każdego – niezależnie od wieku, płci czy poziomu sprawności fizycznej. Sprawdzi się szczególnie u osób: początkujących, z nadwagą, prowadzących siedzący tryb życia, wracających do sprawności po urazach, a także u seniorów. Możliwość łatwego dostosowania poziomu trudności sprawia, że każdy może trenować we własnym tempie. Ćwiczenia można upraszczać, skracać zakres ruchu lub korzystać z podparcia – bez utraty ich wartości.

18 - Ćwiczymy dla zdrowia i urody

Kinezyterapia – leczenie ruchem. Przykłady ćwiczeń

22 - Dbam o zdrowie

Klaudia Zwolińska, kajakarka górska, wicemistrzyni olimpijska, pięciokrotna medalistka mistrzostw świata, o kulisach swojej kariery i pedagogicznej stronie sportu

Żywienie jest ważne

26 - Koszyk pełen zdrowia

Antynowotworowe pomidory. Właściwości i przykłady wykorzystania ich w kuchni

30 - Rośliny zdrowotne

Słonecznik. Wypróbuj specyfiki z nasion i płatków słonecznika – zachęca Zbigniew T. Nowak

Leczniczy słonecznik

Zawarte w płatkach słonecznika flawonoidy pomagają łagodzić stany zapalne oraz wspierają organizm w walce z przeziębieniem i grypą. Ziarno słonecznika poprawia pamięć, a zawdzięczać to należy zawartej w nim lecytynie.

Słonecznik to nadzwyczaj pożyteczna roślina. Chętnie wysiewa się ją w ogródkach i na działkach (także dla ozdoby) oraz na dużych polach – dla pozyskania paszy dla zwierząt i ziaren na olej. Warto dodać, że wartość leczniczą mają również brzeżne kwiatki w koszyczkach słonecznika. Według najnowszych badań klinicznych kwiat tej rośliny może nawet niszczyć wirusy grypy.

Słonecznik osiąga wysokość nawet do 3 m. Liście ma sercowate, szerokie, jasnozielone, pokryte szorstkimi włoskami (zresztą tak samo jak pędy). Kwitnie od końca czerwca do nastania jesiennych przymrozków. Kwiaty słonecznika zebrane są w okrągłe, bardzo duże lub średnie (zależy to od odmiany, żyzności gleby i pogody w lecie) kwiatostany w postaci koszyczka. Brzeżne mają kolor żółty lub złocistożółty, natomiast te środkowe, rurkowate, są ciemnożółte, z wyraźnymi pylnikami. Chętnie oblatują je pszczoły i trzmiele (cenna roślina miodo- i pyłkodajna). Słonecznik do wzrostu potrzebuje dużo słońca. Pod koniec lata dojrzewa jego ziarno, które zasłynęło dziś ze swych znakomitych walorów odżywczych, użytkowych i leczniczych na całym świecie.

Nasiona słonecznika stanowią też świetne źródło witamin z grupy B, z witaminą B₆ na czele, oraz witamin A, E i D. Gromadzą poza tym cały komplet składników mineralnych, np. żelazo, wapń, cynk, magnez. Słonecznik może zawierać nawet do 20 proc. białka.

Nasiona poprawiają pamięć

Niemal w każdym sklepie spożywczym można dziś także kupić wyłuskane ziarno tej rośliny i zjadać je z przyjemnością dla zdrowia. Jeśli ktoś cierpi z powodu zbyt wysokiego poziomu cholesterolu, przebył zawał serca lub istnieje jego ryzyko, temu zwykle zaleca się spożywanie ciemnego pieczywa z ziarnem słonecznika i samego ziarna. Ziarno słonecznika poprawia pamięć, a zawdzięczać to należy zawartej w nim lecytynie. Pomaga też uporać się z zaparciami. Z uwagi na bogactwo żelaza warto je podawać osobom ze stwierdzoną anemią lub tym znajdującym się w grupie dużego ryzyka zachorowania na nią. Ponieważ ziarna te zawierają aminokwas tryptofan, a więc prekursor serotoniny (hormonu szczęścia), powinno się podawać je regularnie osobom cierpiącym na stany depresyjne lub okresowe wahania nastroju.

Ziarna tej rośliny chwali się za bogactwo łatwo przyswajalnego cynku, który pomaga w leczeniu trądziku, nadmiernego wypadania włosów, łupieżu (szczególnie łojotokowego). Niosą pomoc w przypadku panów (zwykle po 50. roku życia), którzy zmagają się z przerostem gruczołu krokowego (prostaty), co przypisuje się także zasobności w cynk. Powinno się je również spożywać przy kłopotach z przesuszonymi i łamliwymi włosami. Często w kuracjach ratujących suche i kruche włosy stosuje się również olej słonecznikowy do sporządzania domowych odżywek do włosów, choć tu zdecydowanie lepsze okazują się inne oleje, np. migdałowy, arganowy.

Uczeni z Australii nie tak dawno w prasie medycznej opublikowali swoje odkrycie, że pewien związek zawarty w słoneczniku może dawać nadzieję w leczeniu raka (badania wciąż trwają).

34 - Gotuj z siostrą Teresą

Przepisy s. Teresy Pachnik na malinowy torcik i koktajl jagodowy

38 - Sklepowy detektyw

Pyszne lody – ale co zawierają? – wyjaśnia prof. Ewa Solarska

Pyszne lody – ale czy zdrowe?

Wraz z nadejściem upałów chętnie sięgamy po lody – mrożony przysmak, który może być zarówno wartościową przekąską, jak i bombą kaloryczną, pełną sztucznych dodatków. Wszystko zależy od ich składu. Czego nie powinny zawierać i czym kierować się przy ich wyborze?

Lody często zaliczane są do żywności wysokoprzetworzonej, bogatej w cukier, tłuszcz i kalorie. Choć dostarczają składników mineralnych, takich jak wapń, potas czy fosfor, a przy tym poprawiają nastrój, ich nadmierne spożycie może prowadzić do przyrostu masy ciała, podwyższonego poziomu cukru we krwi oraz zwiększonego ryzyka chorób przewlekłych, w tym chorób serca.

Nie oznacza to jednak, że należy z nich całkowicie rezygnować. Kluczowe są umiar oraz jakość wybieranych produktów. Lody o dobrym składzie, spożywane okazjonalnie, nie tylko nie zaszkodzą, ale mogą też być przyjemnym elementem zbilansowanej diety.

Podstawową zasadą jest: im krótszy i prostszy skład, tym lepiej. Dobre lody powinny zawierać naturalne składniki, takie jak: mleko, śmietanka, cukier, żółtka jaj, owoce czy orzechy, oraz pochodzić od sprawdzonych producentów.

Szczególną uwagę warto zwrócić na lody rzemieślnicze. Są one wytwarzane w małych partiach, często w manufakturach, i charakteryzują się wyższą jakością. Wyróżniają się gęstszą, bardziej kremową konsystencją, niższą zawartością powietrza oraz krótszym terminem przydatności do spożycia. Zazwyczaj nie zawierają sztucznych barwników ani konserwantów, co odróżnia je od lodów przemysłowych.

Lody mogą być również źródłem cennych składników odżywczych. Zawarty w nich wapń wspiera zdrowie kości i zębów, a witaminy A, D i B₁₂ przyczyniają się do prawidłowego funkcjonowania organizmu, w tym układu odpornościowego.

Nie bez znaczenia jest także ich wpływ na samopoczucie. Spożywanie lodów, szczególnie tych o kremowej konsystencji, może stymulować wydzielanie hormonów szczęścia, takich jak dopamina i serotonina. Dlatego okazjonalne sięganie po ten deser może poprawić nastrój i pomóc w chwilowym odprężeniu.

Z drugiej strony należy pamiętać, że lody są produktem wysokokalorycznym i mogą powodować szybkie wahania poziomu cukru we krwi. Ich częste spożywanie – nawet w przypadku produktów o naturalnym składzie – może prowadzić do napadów głodu, zmęczenia, a w dłuższej perspektywie zwiększać ryzyko insulinooporności i cukrzycy typu 2.

Typowa gałka lodów dostarcza 250-350 kcal, a także znacznej ilości tłuszczów nasyconych – często nawet ponad połowę zalecanego dziennego spożycia. Nie uwzględnia to dodatkowych kalorii pochodzących z rożków, syropów czy posypek, które dodatkowo zwiększają wartość energetyczną deseru.

Ponad 50% kalorii zawartych w lodach pochodzi z tłuszczu, a pozostała część głównie z węglowodanów. Przy średniej zawartości tłuszczu wynoszącej od 7 do 20 g w 100 g produktu regularne spożywanie lodów – szczególnie tych bogatych w tłuszcze nasycone – może prowadzić do wzrostu poziomu złego cholesterolu LDL we krwi. W konsekwencji zwiększa to ryzyko chorób serca oraz udaru mózgu.

42 - Kwiaty jadalne

Kwiaty nasturcji i nagietka – zobacz, co z nich przygotować

44 - Portrety ziół i przypraw

Chaber, rumianek i dziewanna

46 - Naturalne suplementy

Jak obniżyć ciśnienie – bez farmaceutyków!

50 - Hit zdrowotny

Prozdrowotna wiśnia. Dlaczego warto wprowadzić ją do swojej diety?

54 - Grunt to właściwy jadłospis

Dieta dobra dla mózgu

62 - Choroby a profilaktyka

Choroba Alzheimera. Rozmowa z prof. Konradem Rejdakiem, neurologiem

70 - Felieton

Plastik – niewidzialne zagrożenie. Artykuł dr Urszuli Krupy

72 - Jemy również oczami

Sztuka letniego serwowania potraw. Propozycje podania i przepis

Inspiracje dla ciała i ducha

76 - Moja historia

Post warzywno-owocowy zastosowała po leczeniu onkologicznym. Teraz jest zdrowa i ma siłę. Historia Haliny Kołodziejskiej

78 - Zdrowie duchowe

Ekrany zamiast zabawy. Artykuł dr Małgorzaty Więczkowskiej

82 - Podróżujemy ku zdrowiu

Polskie wybrzeże Bałtyku. Jakie atrakcje turystyczne kryją się w tym regionie?